1. BPH nima?
Benign prostata giperplaziyasi (BPH — Benign Prostatic Hyperplasia) — prostata bezining stromal va epitelial hujayralarining saratonsiz (benign) ko'payishi natijasida hajmi kattalashishi. Bu yosh ulg'aygan erkaklarda fiziologik jarayon hisoblanadi: 60 yoshdan keyin erkaklarning taxminan 50%ida, 80 yoshdan keyin esa 80%dan ortig'ida gistologik BPH belgilari topiladi.
BPH o'zi xavfli emas va saraton bilan bog'liq emas, biroq kattalashgan prostata siydik chiqarish kanalini (uretrani) toraytirib, pastki siydik yo'llari simptomlarini (LUTS — Lower Urinary Tract Symptoms) keltirib chiqaradi.
2. Simptomlar — saqlanish va bo'shatish guruhlari
LUTS ikki katta guruhga bo'linadi. Saqlanish (storage) simptomlari: tez-tez siyish, nokturiya (tungi siyish), to'satdan kuchli siyish ehtiyoji (urgency). Bo'shatish (voiding) simptomlari: siyishni boshlashda kuchanish, oqim kuchsizligi, uzilib-uzilib siyish, to'liq bo'shamaslik hissi va siyishdan keyin tomchilash.
Bu simptomlar standartlashtirilgan tarzda IPSS (International Prostate Symptom Score) anketasi orqali baholanadi — 7 savol, 0–35 ball: 0–7 yengil, 8–19 o'rtacha, 20–35 og'ir simptomlar.
Asosiy tekshiruvlar: anamnez va IPSS anketasi, jismoniy ko'rik (shu jumladan rektal palpatsiya — DRE), umumiy siydik tahlili (infeksiya/gematuriyani istisno qilish uchun), PSA (prostata saratonini istisno qilish va davolash strategiyasini tanlash uchun), prostata USI (hajmni o'lchash) va uroflowmetriya (Qmax — maksimal oqim tezligini baholash).