Buyrak fiziologiyasi: qon aylanishi, filtratsiya va gormonal funksiya
Buyrak faqat siydik ishlab chiqaruvchi a'zo emas — u qon bosimini boshqaradi, qon hosil bo'lishini rag'batlantiradi va suyaklarni mustahkamlaydi. Urolog uchun bu fiziologiyani bilish nazariy emas, amaliy: nima uchun kreatinin kech ko'tariladi, nima uchun buyrak arteriyasi torayishi gipertenziyaga olib keladi, nima uchun surunkali buyrak kasalligida kamqonlik paydo bo'ladi — bularning barchasi shu darsdagi mantiqqa asoslanadi. Bu darsda siz fiziologiyani tashxis vositasiga aylantirasiz.
1 Buyrak qon aylanishi
Buyrakning butun ishi qon oqimidan boshlanadi, va u tanadagi eng katta qon ulushini oladigan a'zolardan biri. O'rtacha buyraklar yurak chiqarishining 20% ini oladi.
Raqamlarni tasavvur qilish oson: taxminan 70 kg vaznli sog'lom odamda yurak chiqarishi daqiqasiga 5 litr atrofida. Demak, buyraklarga keladigan umumiy qon hajmi daqiqasiga taxminan 1 litrni tashkil etadi. Qonning 60% i plazmadan iborat bo'lgani uchun buyraklarga keladigan plazma oqimi daqiqasiga taxminan 600 ml.
Buyrakning vazifasi plazmani chiqindilardan tozalash va suv-elektrolit muvozanatini saqlash. Buyrakka qancha ko'p plazma kelsa, shuncha ko'p tozalash imkoni bo'ladi. Aynan shuning uchun qon oqimining pasayishi — masalan, shokda yoki buyrak arteriyasi torayishida — buyrak funksiyasini bevosita cheklaydi. Qon oqimi buyrak ishining eng birinchi sharti.