Buyrak va siydik yo'llari umumiy anatomiyasi
Buyrak (kidney) va siydik yo'lining (ureter) joylashuvi, tashqi va ichki tuzilishi, qon ta'minoti hamda klinik ahamiyati bo'yicha asosiy bilimlar.
1 Umumiy nazar
Buyrak kidney va siydik yo'li ureter — yuqori siydik yo'li ( upper urinary tract ) deb ataladigan tizimning asosiy a'zolaridir. Ular qorin parda ortidagi maxsus bo'shliqda — retroperitoneal bo'shliq retroperitoneum da — joylashgan.
"Retroperitoneal" so'zi lotincha retro ("orqada") va peritoneum ("qorin parda") so'zlaridan kelib chiqqan — ya'ni bu a'zolar qorin pardasining orqasida, qorin bo'shlig'ining old qismidagi ichak a'zolaridan ajratilgan holda joylashgan. Bu joylashuv buyrakka jarrohlik yo'li bilan kirish (orqa yoki yon tomondan) usullarini belgilab beradi.
2 Buyrakning joylashuvi va atrofdagi a'zolar bilan munosabati
2.1. Suyak-anatomik chegaralar
Buyraklar bel mushagi psoas major ustida yotadi, shu sababli ularning uzunlamasiga o'qi qiyalashgan bo'ladi: yuqori qutub upper pole pastki qutubga lower pole nisbatan ko'proq medial va orqaroq joylashgan.
2.2. Atrofdagi a'zolar bilan munosabati
2.3. Gerota fastsiyasi Gerota fascia
Har bir buyrak Gerota fastsiyasi deb ataladigan biriktiruvchi to'qima pardasi bilan o'ralgan. Bu fastsiya retroperitoneal bo'shliqni uch qismga ajratadi:
3 Buyrakning tashqi tuzilishi va qoplamalari
Buyrak tashqaridan ichkariga qarab quyidagi qoplamalarga ega: