Bu dars gematuriyaning ta'rifidan boshlab AUA/SUFU 2020 xavf stratifikatsiyasi algoritmigacha — har bir qarorning daliliy asosini, raqamlarini va klinik nozikliklarini o'rgatadi. Manfiy baholashdan keyingi kuzatuv taktikasini va ayollarda kechikish sabablarini ham qamrab oladi.
1 Ta'rif, tasnif va epidemiologiya
Gematuriya — siydikda qon mavjudligi. AUA/SUFU 2020 yo'riqnomasiga ko'ra asimptomatik mikroskopik gematuriya (AMH) — "to'g'ri olingan siydik namunasida mikroskopiyada ≥3 eritrosit/HPF, aniq benign sabab yo'q holda." Bu ta'rif ikkita asosiy nuansni o'z ichiga oladi: (1) raqam bitta tekshiruvda aniqlansa yetarli (eski yo'riqnomalarda 2–3 marta talab qilinar edi); (2) "aniq benign sabab" — UTI, asboblash, travma — oldin istisno qilinishi kerak.
Ko'zga ko'rinadigan gematuriya (GH) — ko'z bilan ko'rinadigan darajadagi qon, mikroskopiya bilan tasdiqlangan. Sinonimlar: frank hematuria, macrohematuria, visible hematuria. GH boshlang'ich, terminal yoki total bo'lishi mumkin — bu qon manbai haqida muhim ma'lumot beradi.
Psevdogematuriya — siydik qizil ko'rinadi, ammo eritrositlar yo'q. Sabablar: beetroot, ravend, feнazopiridin (Pyridium — to'q sariq-qizil), dehidratatsiya, mioglobin, gemoglobin, bilirubin. Farqlash: toza midstream namunasida mikroskopiya — eritrositlar yo'q.
Epidemiologiya
Skrining tadqiqotlarida sog'lom katta yoshli aholida MH tarqalishi taxminan 6,5% (95% CI 3,4–12,2%). Erkaklar, keksa yoshlilar va tamaki chekuvchilarda ko'proq. MH baholash natijasida saraton topilish ehtimoli: 0,3–6,25% — aholining xususiyatlariga, baholash chegarasiga va to'liqligiga qarab. MH baholanganda qovuq saratoni topilish ehtimoli: 2,74% (95% CI 1,81–4,12%). Ko'zga ko'rinadigan gematuriyasi bo'lganda qovuq saratoni: 17% (vs MH da 3,3%).