Bismillahir Rohmanir Rohiym
«Allohim, menga bilganlarimdan naf ber, bilmaganlarimni o'rgat va ilmimni ziyod qilgin. Omin.» — Hadis asosida (Termiziy, Ibn Mojih)
Kriptorxizm (cryptorchidism) — moyakning tug'ilish paytida skrotumga tushmagan holati. Bu — urologiyada eng ko'p uchraydigan tug'ma anomaliyalardan biri. Klinik ahamiyati juda yuqori: o'z vaqtida davolanmasa bepushtlik va moyak saratoni xavfini sezilarli oshiradi. Ushbu dars Campbell-Walsh-Wein Urology darsligi (bob 57, bob 32) asosida tayyorlangan.
1 Ta'rif va epidemiologiya
Kriptorxizm (cryptorchidism) — yunoncha "kryptos" (yashirin) va "orchis" (moyak) so'zlaridan kelib chiqqan. Tug'ilganda moyakning skrotumda bo'lmasligi. Bu — erkak go'daklarda eng keng tarqalgan tug'ma anomaliya.
Klinik eslatma — tug'ilganda va 1 yoshda baholash
Yangi tug'ilgan go'daklarda aniqlangan kriptorxizm 3–6 oy kuzatiladi — bu vaqt ichida spontan tushishi mumkin. Agar 6 oydan (to'g'rilanmagan yosh — adjusted age) keyin ham tushmaса, davolash boshlash vaqti kelgan. 1 yoshgacha orxiopeksiya o'tkazilishi — hozirgi standart .
2 Moyak tushish embriologiyasi
Normal sharoitda moyak tushishi ikki bosqichda amalga oshadi:
Tushish tugagandan so'ng protsessus vaginalis yopiladi. Bu jarayonning buzilishi kriptorxizmga olib keladi. Orttirilgan kriptorxizm (ascending testis) — protsessus vaginalisi to'liq involyutsiya qilmasa, fibroz qoldiq spermatik kanatning o'sishini to'xtatib, moyakni yuqoriga "tortib oladi".