Orxoepididimit — moyak va quyma yallig'lanishi: sabablari, belgilari va torsiyadan farqlash
Orxoepididimit — epididimis va moyakning birgalikda yallig'lanishi bo'lib, o'tkir skrotal og'riqning eng keng tarqalgan sabablaridan biri. Klinik ahamiyati shundaki, u hayot uchun xavfli moyak torsiyasiga juda o'xshab ko'rinadi. Ushbu dars orxoepididimitning etiologiyasi, yoshga ko'ra qo'zg'atuvchi farqlari, diagnostikasi, torsiyadan farqlash usullari va davolash tamoyillarini Campbell-Walsh-Wein Urology darsligi (bob 27, 29) asosida yoritadi.
1 Ta'rif va epidemiologiya
Epididimit (epididymitis) — epididimisning og'riq, shish va yallig'lanishi bilan kechadigan holat. Agar moyak ham jarayonga qo'shilsa — orxoepididimit (epididymo-orchitis) deyiladi. Alohida moyak yallig'lanishi — orxit (orchitis) — kamroq uchraydi va ko'pincha qo'shni epididimis ham jalb bo'ladi.
Epididimit — o'tkir skrotal og'riqning eng keng tarqalgan sabablaridan biri. AQShda yiliga ambulatoria amaliyotda 600,000 dan ortiq holat qayd etiladi. Tarqalish chastotasi: 10,000 kishi-yilida 25–65 ta holat. Holat har qanday yoshda, jumladan bolalarda ham uchraydi, ammo asosiy guruhlar — jinsiy faol yosh erkaklar va 35 yoshdan katta erkaklar.
O'tkir skrotal og'riqda dastlabki qadam — moyak torsiyasini istisno qilish . Torsiya jarrohlik shoshilinchi: 6 soat ichida davolanmasa moyak saqlanib qolish ehtimoli 90–100%, 24 soatdan keyin faqat 10%. Klinik belgilar epididimitga o'xshab ko'rinishi mumkin — bu farqni anglash hayotiy muhim ahamiyatga ega.