Bismillahir Rohmanir Rohiym
«Allohim, menga bilganlarimdan naf ber, bilmaganlarimni o'rgat va ilmimni ziyod qilgin. Omin.» — Hadis asosida (Termiziy, Ibn Mojih)
Prostata adenomasi (BPH) — asosiy belgilar va klinik yondashuv
Benign prostata giperplaziyasi (BPH) — 50 yoshdan oshgan erkaklar kasalliklarining eng keng tarqalgan sabablaridan biri. U sartaot emas, lekin prostataning o'tish zonasida bez va stroma to'qimasining xavfsiz o'sishi natijasida uretraga bosim o'tkazib, klinik jihatdan jiddiy siydik chiqarish buzilishiga olib keladi. Ushbu darsda BPHning patofiziologiyasi, klinik belgilari, IPSS balli, asoratlari va dastlabki klinik yondashuv Campbell-Walsh-Wein Urology asosida yoritiladi.
1 Ta'rif va epidemiologiya
Benign prostata giperplaziyasi (benign prostatic hyperplasia, BPH) — prostataning xavfsiz (saraton bo'lmagan) o'sishi bo'lib, asosan o'tish zonasida (transition zone) bez va stroma hujayralarining ko'payishi natijasida yuzaga keladi. Klinik ahamiyati shundaki, bu o'sish uretraga bosim o'tkazib, siydik chiqarishni qiyinlashtiradi.
BPH — yoshga bog'liq holat: 50 yoshli erkaklarning ~50 foizida, 70 yoshda esa ~75 foizida gistologik BPH aniqlanadi. Klinik simptomlar esa yanada keng tarqalgan — 65 yoshli erkaklarning taxminan 25 foizi davolanishni talab etadigan simptomlar bilan murojaat qiladi.
Muhim farqlar: BPH, BOO va LUTS
BPH — gistologik tashxis (to'qimada bez va stroma ko'payishi). BOO (bladder outlet obstruction) — urodinamik tashxis (yuqori bosim, past oqim). LUTS — klinik belgilar majmuasi. Uchala har doim birga bo'lavermaydi: katta prostata ham simptom bermaydi, kichik prostata ham kuchli obstruktsiya berishi mumkin.