Sistoureteral (vezikoureteral) reflyuks — siydikning pufakdan siydik yo'liga va yuqoriga, buyrakka qarab teskari oqishi. Sog'lom tizimda siydik faqat bir yo'nalishda — pastga — oqadi; reflyuksda bu bir tomonlama "klapan" ishlamaydi. Bu mavzudagi asosiy klinik savol shundaki: reflyuksning o'zi emas, uning buyrakka yetkazadigan zarari (infeksiya va chandiqlanish) muhim. Shuning uchun bu yerda kalit ko'nikma — reflyuksni darajalash, buyrak xavfini baholash va qaysi bolaga kuzatuv, qaysisiga dori yoki jarrohlik kerakligini bilish. Bu darsda siz reflyuksning turlari, I–V darajali tasnifi, tashxis (VCUG) va bosqichma-bosqich davolash yondashuvini o'rganasiz.
1 Reflyuks nima va mexanizmi
Sistoureteral reflyuks (vesicoureteral reflux, VUR) — siydikning pufakdan siydik yo'liga (va ko'pincha buyrakka qadar) teskari oqishi. Normalda siydik faqat pastga — buyrakdan pufakka — oqadi va orqaga qaytmaydi.
Siydik yo'li pufak devoriga qiya (burchak ostida) kirib, uning ostki (submukozal) qatlamida ma'lum masofa yuradi. Pufak to'lganda va siyish paytida bosim ko'tarilganda, bu qiya tunnel bosilib, siydik yo'lini yopadi — teskari oqishga yo'l qo'ymaydigan tabiiy klapan. Agar bu tunnel kalta yoki noto'g'ri joylashgan bo'lsa (masalan tug'ma), klapan ishlamaydi va reflyuks yuzaga keladi. Ya'ni reflyuks — asosan siydik yo'li-pufak birlashmasidagi klapan mexanizmining yetishmovchiligi.
Kalit tushuncha: reflyuksning o'zi bevosita og'riq bermaydi. Xavf — u infeksiyalangan siydikni buyrakka olib chiqib, pielonefrit va chandiqlanishga yo'l ochishida. Shuning uchun butun boshqaruv aynan shu zararni oldini olishga qaratilgan.