Umumiy siydik tahlili (urinalysis) — urologik amaliyotda eng tez-tez qo'llaniladigan, arzon va tezkor diagnostik usul bo'lib, ko'p hollarda tashxisga yo'l ochadi. Bu darsda siydik tahlilining uchta asosiy komponenti — tashqi ko'rinish, tasma (dipstick) tahlili va mikroskopiya — hamda buyrak funksiyasini baholashda qo'llaniladigan asosiy qon ko'rsatkichlari Campbell-Walsh-Wein Urology darsligi asosida tushuntiriladi.
1 Kirish va namuna olish
Umumiy siydik tahlili (urinalysis, UA) uch qismdan iborat: siydikning tashqi ko'rinishini baholash , kimyoviy tasma (dipstick) tahlili va mikroskopik tekshiruv (siydik sedimenti) . Bu uchtasi birgalikda qo'llanilganda eng yuqori diagnostik qiymatga ega bo'ladi — faqat tasma tahlili mikroskopiya o'rnini bosa olmaydi.
1.1. To'g'ri namuna olish qoidalari
Eng ishonchli natija o'rta oqim, toza tutilgan namuna (clean-catch midstream urine) orqali olinadi. Erkaklarda xatna qilinmagan bo'lsa, oldindan terlik (prepuce) orqaga tortilib, boshcha tozalanishi kerak. Ayollarda kontaminatsiya (begona aralashma) ehtimoli yuqoriroq, chunki siydik yo'lining tashqi qismi (introitus) atrofidagi leykotsit va bakteriyalar namunaga aralashishi mumkin.
Agar klinik shubha kuchli bo'lib natija aniq bo'lmasa, kateter orqali olingan namuna (catheterized specimen) tavsiya etiladi. Namuna olingandan keyin 1 soat ichida (xona haroratida) yoki 4 soat ichida (sovutilgan holatda) tekshirilishi kerak — aks holda natijalar noto'g'ri chiqishi mumkin.