Travma bemorlarida siydik-tanosil tizimi ko'pincha shikastlanadi — buyrakdan siydik chiqarish yo'ligacha. Bu mavzuning kaliti tartibli yondashuv: shikastni organ bo'yicha, mexanizm bo'yicha (o'tmas yoki o'tuvchi) va og'irlik darajasi bo'yicha tasniflash. Nima uchun tasniflash muhim? Chunki daraja davolashni belgilaydi — past darajali shikast ko'pincha kuzatiladi, yuqori darajali esa aralashuv talab qilishi mumkin. Bu darsda siz umumiy yondashuvni, gematuriyaning o'rni va cheklovini, buyrak shikastining AAST darajalarini (I–V), qachon tasvirlash kerakligini va boshqa organlarning (siydik yo'li, qovuq, siydik chiqarish yo'li, jinsiy a'zolar) tasnif tamoyillarini o'rganasiz.
1 Umumiy yondashuv
Siydik-tanosil travmasiga yondashuv tartibli: har bir shikastni uch o'lchov bo'yicha baholaymiz — qaysi organ , qanday mexanizm va qanday og'irlik daraja .
AAST darajalash shunchaki "yorliq" emas — u davolashni bashoratlaydi. Yuqori daraja jarrohlik yoki angiografik aralashuv (masalan embolizatsiya) ehtimolini oshiradi, past daraja esa ko'pincha kuzatuv bilan boshqariladi. Shuning uchun to'g'ri darajalash — to'g'ri qarorning asosi. Buyrak uchun darajalash odatda kontrastli KT bilan aniqlanadi.
2 Gematuriya — kalit belgi va cheklovi
Gematuriya (siydikda qon) — siydik-tanosil shikastining asosiy belgisi. Ammo uning muhim cheklovi bor, buni bilish hayotiy muhim.
Eng muhim nozik jihat: gematuriya miqdori va shikast og'irligi doimo mos kelmaydi . Ya'ni og'ir shikast bo'lsa-da, gematuriya kam yoki umuman bo'lmasligi mumkin. Misollar: IV darajali buyrak shikastlarining 7% ida gematuriya yo'q; buyrak tomir shikastlarining 36% ida gematuriya yo'q; UPJ (buyrak-siydik yo'li birlashma) shikastlarining yarmidan ko'pida gematuriya yo'q. Shuning uchun gematuriya yo'qligi og'ir shikastni inkor qilmaydी — mexanizm va klinik manzara ham hisobga olinadi.