Tug'ma siydik-tanosil anomaliyalari (congenital anomalies of the kidney and urinary tract, CAKUT) — urologik amaliyotda keng uchraydigan va ko'pincha prenatal (tug'ruqdan oldin) ultratovushda birinchi marta aniqlanadigan holatilar guruhi. Ushbu darsda embriologik asoslar, asosiy anomaliya turlari va ularning klinik ahamiyati Campbell-Walsh-Wein Urology darsligi (bob 32, 42, 43, 45, 49, 50, 52) asosida yoritiladi.
1 Kirish va tasnif
CAKUT (congenital anomalies of the kidney and urinary tract) — buyrak, siydik yo'llari, qovuq va uretraning tug'ma tuzilish yoki funksiya buzilishlari majmuasi. Bu anomaliyalar bolalardagi surunkali buyrak kasalligi (CKD) sabablarining yarmidan ko'pini tashkil etadi va dunyoda eng ko'p uchraydigan tug'ma nuqsonlar guruhlaridan biri hisoblanadi.
Anomaliyalar quyidagi keng toifalarga bo'linadi:
Barcha CAKUT holatlari bir xil klinik og'irlikka ega emas. Ko'pchiligi (masalan, past darajali VUR yoki kichik ot-nalcha buyrak) hech qachon simptom bermay, tasodifan aniqlanadi. Boshqalari (masalan, ikki tomonlama buyrak ageneziyasi yoki PUV) hayot uchun xavfli bo'lishi mumkin.
2 Embriologik asoslar (qisqacha)
Siydik tizimi embrion hayotida uch bosqichli rivojlanish orqali shakllanadi: pronefros → mezonefros → metanefros . Doimiy buyrak bo'ladigan metanefros 5-haftadan boshlab shakllanadi — ikki tuzilmaning birgalikdagi ta'siri natijasida:
Bu ikki tuzilma o'rtasidagi aloqa buzilishi CAKUT anomaliyalarining asosiy sababidir. Masalan, ureter kurtagi juda baland chiqsa — buyrak displaziyasi, juda past chiqsa — VUR ehtimoli ortadi.