Urologiya predmeti va asosiy tushunchalar
Urologiya — siydik chiqarish tizimi va erkaklarning jinsiy-reproduktiv a'zolari kasalliklarini o'rganadigan, diagnostika qiladigan va davolaydigan jarrohlik yo'nalishidagi tibbiyot sohasidir. Ushbu dars urologiyaga endi kirib kelayotgan talabalar uchun sohaning chegaralarini, asosiy anatomik-funksional tushunchalarni va klinik fikrlash tartibini tanishtiradi.
1 Ta'rif va predmet
Urologiya ( urology ) — yunoncha "uron" (siydik) va "logos" (ta'limot) so'zlaridan kelib chiqqan, siydik-tanosil tizimi ( urogenital system ) a'zolarining tug'ma va orttirilgan kasalliklarini, ularning diagnostikasi ( diagnosis ) hamda konservativ va jarrohlik davolash usullarini ( treatment ) o'rganadigan mustaqil tibbiyot-jarrohlik fanidir.
Urologiya nafaqat terapevtik yondashuvni, balki endoskopik, laparoskopik va robot-yordamida bajariladigan jarrohlik amaliyotini ham o'z ichiga oladi. Shu sababli urologiya tibbiyotning texnologik jihatdan eng tez rivojlanayotgan sohalaridan biri hisoblanadi.
Urologiya o'rganadigan a'zolar
Urolog shifokor quyidagi anatomik tuzilmalar bilan ishlaydi:
Ayollarda urologiya asosan siydik yo'llari kasalliklari bilan shug'ullanadi. Qovuq funksiyasi buzilishi (masalan, siydik tutolmaslik) bo'yicha esa uroginekologiya ( urogynecology ) deb ataladigan qo'shma yo'nalish mavjud.
Nima uchun urologiya alohida fan?
Siydik-tanosil tizimi a'zolari embriologik, anatomik va funksional jihatdan bir-biri bilan chambarchas bog'liq. Masalan, erkaklarda siydik chiqarish kanali ( urethra ) ham siydik, ham urug' suyuqligi o'tkazish vazifasini bajaradi. Shu sababli bu tizim kasalliklari ko'pincha bir nechta a'zoni birdaniga qamrab oladi va ularni yagona tizim sifatida o'rganish zarur.