Ultratovush tekshiruvi (UTT, ultrasound) urologiyada shu qadar keng va chuqur qo'llaniladiki, u ba'zan "urologning stetoskopi" deb ataladi. Nurlanishsiz, arzon va real vaqtda natija beradigan bu usul buyrak, qovuq, prostata va moyaklarni baholashda birinchi qatorda turadi. Ushbu dars UTTning fizik asoslari, asosiy qo'llanish sohalari va klinik ahamiyatini Campbell-Walsh-Wein Urology darsligi asosida, talabalar uchun tushunarli tilda yoritadi.
1 Kirish va qisqacha tarix
Ultratovush tekshiruvi (ultrasonography, UTT) — eshitish chegarasidan yuqori chastotali (3.5–20 MGts) tovush to'lqinlaridan foydalanib, to'qimalar tasvirini hosil qiluvchi tibbiy tasvirlash usuli. Urologiyada bu usul shunchalik keng tarqalganki, ko'pgina urologlar buyrak, qovuq va moshokni klinik qabul vaqtida o'zlari tekshiradi.
1.1. Qisqacha tarixiy ma'lumot
1963-yilda yapon urologlari Takahashi va Ouchi prostatani ultratovush yordamida birinchi marta tekshirishga urinishgan, ammo tasvir sifati past bo'lgan. 1974-yilda Vatanabe transrektal (to'g'ri ichak orqali) skanerlash usulini joriy qilib, prostata va qovuq patologiyasini aniqlashda muhim yutuqqa erishdi. Shundan beri biplane, yuqori chastotali datchiklar rivojlanishi natijasida transrektal ultratovush prostata kasalliklari diagnostikasining standart usuliga aylandi.
Ultratovushning urologiya uchun noyob afzalligi shundaki, tekshiruvni o'tkazuvchi va natijani talqin qiluvchi shaxs — ko'pincha bir xil shifokor (urolog)ning o'zi bo'ladi. Bu urologning anatomik va klinik bilimini real vaqtdagi tasvir bilan birlashtirib, tezkor va aniq diagnostik qarorlar qabul qilish imkonini beradi.